PUNTS
la gasetta giuvna

Detagls davart l'ediziun nr. 26

fanadur 1996
annada 3
Han ils Rumantschs umor?
PUNTS nr. 26
Caporedacziun: Anita Simeon
Gaudench Dazzi
Layout: Eddy Huonder
Giusep Carigiet (fotografias)
editorial

Humor è sch’ins rei tuttegna (Anita Simeon)

Òn igls rumantschs humor? Chella dumonda am vaia tschanto varsacantas gedas. Ma tge è humor? – An mintgacass per mintgign ensatge oter.

Sch’ia saint igl pled humor alloura painsa an amprema lengia ve dalla filistoccas. Apropos: cunaschez schon igl nov "Witz” digls "Oberländers”? – "Pertge corran igls "Oberländers” ples gedas anturn igl letg avant tgi eir a durmeir? – Per tg’els vegian en pér meters d’avantatg per an cass tg’en lader vess da rivar” – Ha, ha, ha. Igls povers Sursilvans èn adegna puspei las persungas principalas. Ins pò pero er rachintar la madema filistocca digls Austriacs, digl Negers, digls Etiops etc. Mintgatant crodan las filistoccas er giò aint igl resort dalla lescha da protecziun dallas razzas. Mintga paeis ò pero lour obiects preferias: tar nous è chegl igls Sursilvans, tigl turitges ègl chels digl Aargau, an terra tudestga ègl igls Ostfries etc. – ensatgi stò giò esser igl "dödel".

Ensatgi tgi ò propa humor so er reir sur da sasez – betg angal sch’el è igl actour principal an ena filistocca – er schigliò. E chegl mantga forsa en zichelign a nous Rumantschs. Strousch tgi vign detg ensatge displaschevel sur digls problems tgi nous vagn – alloura stgansa lò scu fermos cun gottas, faschagnena brutta tscheira e na ribigliagn betg dapart la stgaffa. Per exaimpel capetta chegl bleras gedas schi dus Rumantschs raschungan egn cun l’oter e siva vign en terz da glianga tudestga e dumonda sch’els baterlan ossa rumantsch u tudestg. – Bleras gedas nignsa alloura vilos tgi en "fözel" ester ans ò da cumandar scu tgi nous vegian da ruschanar. Naturalmaintg ischan an prancepa vilos sen nusez perchegl tgi nous ans cattagn scuverts. En zichel ironia anvers sasez ans fagess angal bagn – gl’è betg tot uscheia serious sen chest mond – chegl fiss giò sgarschevel. Humor è numnadamaintg igl sal ed igl pever ainten la salata dalla veta e chels tgi ston adegna esser serious e baterlan adegna surd a problems òn en tschert manco.

Nign manco, ni da humor, ni d’infurmaziun ò chel tgi ligia las proximas chindesch paginas – bun divertimaint!

texts en questa ediziun

Claudio Barrachi (Avanti pövel)Samuel Cantieni (Ston sgnoccas discriminar?)Il frar dil Geli (Gudignar e fadigiar)Sara Hauschild (Sky Surfing: Filar sün ün’anta vers la terra)Rico Tuor (Tschalers da trenament per bands da rock a Mustér)Anita Simeon (Schi dei tgi la balla cula ègl bung magler tiffels barsos)David Carigiet ed Adrian Pally (Euro 1996)Isabelle Jaeger (The Lost World – Il mound pers da Michael Crichton)David Spinnler (Profil dil mais cun Daniel Telli)Sara Hauschild (Diabolic, la nouca band chi fa rock jauer)Guadench Dazzi (Ils open-airs in Grischun)

turnar a la survista