PUNTS
la gasetta giuvna

Detagls davart l'ediziun nr. 151

schaner 2007
annada 13
Integraziun
PUNTS nr. 151
Redacziun: Annatina Nay
Chatrina Josty
Flurina Badel
Martin Cantieni
Layout: Martin Cantieni
editorial

Bels pleds (Ursin Lutz)

Suenter ina pausa da dus mais èn las PUNTS puspè da return! Quai na vul però betg dir che l'entir manaschi saja stà airi durant quest temp e che la redacziun haja laschà brassar ses venters nivs dal sulegl caribic. Nus avain finalmain ristgà da prender a mauns il project RESTRUCTURAZIUN (oh tge bel pled...!). Ils prims fritgs da questas stentas, chars lecturs e charas lecturas, tegnais Vus gist en Voss mauns.

Sco puntissimo da quest'ediziun avain nus tschernì in auter bel pled: INTEGRAZIUN. Integraziun - in pled ch'è actualmain en tut las buccas e gasettas. Il cas dals violaders balcanais da Turitg vegn mess en relaziun directa cun problems d'integraziun, ed en connex cun la politica da linguatgs chantunala cumpara questa noziun era stediamain.
Fusiunar differentas parts ad in'unitad, integraziun vul dentant era dir d'agiuntar ina part pli pitschna, ina part estra ad ina part existenta e da cuntanscher che questas duas parts sa cumportian. In'integraziun cun success pretenda uschia adina duas parts principalas: Ina part che sa VUL integrar e tschella part che LASCHA integrar. Nua che questas duas premissas n'èn betg ademplidas, naschan conflicts e quai para dad esser pli e pli savens il cas quests dis. Problems naschan era, cura che la part ch'avess da s'integrar vegn uschè ferma ch'ella po pretender da tschella part da s'adattar e da far concessiuns. Uschia han ins pudì leger dacurt en la gasetta, che numerusas fatschentas en differentas citads englaisas hajan desistì da dar tempra da Nadal en ils biros cun ornaments u d'organisar aperitivs u perfin tschainas da Nadal - per tema da s'exponer uschia ad attatgas da gruppaziuns islamisticas che vegnan pli e pli numerusas en l'Engalterra.

Lain però anc turnar in zic da nossas varts. Nus Rumantschs pretendain adina da tut ils esters che vegnan tar nus a star ch'els as integreschian dal tuttafatg, surtut ch'els emprendian entaifer curt temp a discurrer rumantsch sco da baiver aua. Sche quai na funcziunescha però betg uschè bain, èn els gugent la culpa che noss linguatg e nossa cultura van plaun a plaun a smerscha. Fissan nus Rumantschs lura megliers en quest reguard? Quell'impressiun na survegnan ins betg adina sch'ins vesa quant svelt ch'ils Rumantschs emigrads as chattan en lur novas dimoras ed organiseschan clubs rumantschs da quai ed uniuns rumantschas da tschai. Guardond da questa perspectiva na cumpiglia l'integraziun para betg mo il sa VULAIR integrar ed il LASCHAR s'integrar, mabain era il FAR integrar. Per tgenina da questas trais variantas mussain nus Rumantschs il pli bler interess?

En quest senn giavisch jau a vus tuts e tuttas ina buna e critica lectura!

 

PS: reacziuns e brevs da lecturs èn bainvegnidas.

texts en questa ediziun

Chatrina Josty (A la tschertga d’ina identitad - Intervista cun Dean Causevic)Flurina Badel (Romantsch nei dankä!)Ursin Lutz («Ozildi ha la populaziun plitost da sbatter cun persunas digl ost»)Silvana Derungs (Integraziun: Solidaritad per buglialatgs?)Roman Liesch ed Jon Pult (Las Punts politicas: Asilants en lieus turistics)Donat Caduff (Amsterdam: Il velo)B (Magistras.ch: Lain integrar...)Tinetta Rauch (La soap: Il temp s'müda)Fadrina Hofmann (Che vita da chans: Das-cha preschentar: Birba)Ursin Lutz (Legia quei cudisch balurd)Jon Bischoff (Fumetto)Martin Blumenthal (Radio Romontsch - Integraziun dalla giuventetgna?)Anna Serarda Campell (One year in Paris: Faut voir comment on nous traite)Martin e Gion-Andri Cantieni (Vias a la Matematica 1)

Datotecas
  • 151.pdf (3.20 MiB)
turnar a la survista