PUNTS
la gasetta giuvna

Detagls davart l'ediziun nr. 12

matg 1995
annada 1
Drogas
PUNTS nr. 12
Caporedacziun: Anita Simeon
Gaudench Dazzi
Catrina Salis
editorial

50evel anniversari da la fin da la guerra (Claudio Barrachi)

Eir in Svizra as derasa üna tschert a euphoria pel neonazissem. Pel 50evel anniversari da la Seguonda Guerra mundiela sun pera gnidas organisedas diversas acziuns da demonstraziun da la pussaunza dil rassisem.

Ils 8 da meg 1945 es uffizialmaing la data da la fin da la guerra, chi ho destrüt – pigliand oura la Svizra – practicamaing tuot Europa (eir scha que as stu dir cha bombas sun crudedas eir in Svizra, scu p.e. a Turich, Schaffhausen u Schlarigna). Neonazis, tudas-chs "invidan" la populaziun da s’defender cunter ils esters in Germania, in üna broschüra numneda "Das Deutsche Manifest".

Quist manifest da var 80 paginas pretenda dals esters da svanir our dal pajais fin als 8 meg. A partir dals 9 meg cumainza nempe la guerra civila, der "Volkskrieg". Explicitamaing vegnan numnos ils ogets da las attachas previssas, chesas d’asilants, moscheas e sinagogas. Ina analogia dal nazissem dals ans 30 vegnan ils fulasters (impustüt ils Güdevs) achüsos dad esser la cuolpa per la Seguonda Guerra mundiela. Scu suvenz tar gruppas neonazistas vegnan dementieus ils mordraretschs e massakers i’ils champs da concentraziun dal reschim nazist. Que daiva bain champs, ma quels sajan stos corrects, e scha minchataunt qualchünA muriva, alura saja que a cuolpa dad epidemias i’ils champs. Per las attachas als esters sun tuot ils mezs buns, omicidi u impizzer chesas, tuot que ch güda a "pulir" la Germania dess gnir druvo.

Seguond la valütaziun da specialists in Germania vess quista broschüra stuvieu gnir stampeda in ün’ediziun da 15’000 exemplers, dals quels sun già gnieus chattos divers in Svizra. Il stampadur dad Essen (GER) chi ho clappo l’offerta da stamper ils 15'000 cudeschets ho però refüso da fer la lavur ed ho infurmo la pulizia. Pera cha l’autur da quist’ouvra d’agitaziun da pövel es cuntschaint a la pulizia. In nos pajais sun eir gia derasadas diversas broschüras.

In Svizra es la propaganda da materiel naziunelsocialist scumandeda e vegn chastieda – cun radschun – cun tschinch ans praschun.

Il rassissem nun es nimia be ün problem chi pertuocha nos cantunais i’l nord. Adüna darcho as oda da deomonstraziuns da neonazis eir in Svizra. Scu per exaimpel la sanda da Pasqua, inua cha var 40 neonazis haun fat gnir melsgür il Niederdörfli da Turich. Otras fuorms da l’agressiun sun eir derasedas. Ils evenimaints a Basilea ed impustüt a Lucerna sunc cuntschaints a minchünA ch s’interessa per sport. Ils Hooligans basilais, ils Ultras, sun vi e pü ün horror per mincha gö da ballapè cunter il FCB, eir pervi da lur simpatia pel naziunelscoialssem. Cler cha que daiva eir già da pü bod il fenomen dal fanatissem, eir in Svizra, ma mê in quist möd frequaint scu hozindi. Ils 9 meg vess in quist cas da cumanzer quista guerra civila cunter ils esters. Mussains nus giuvens cha nus essans veementamaing cunter la guerra, mussains cha üna minorited cun idejas abstrusas nu po influenzer creschieus dal vainchevel tschientiner, mussains cha nus in Grischun essans avierts per l’ester – que chi es eir il motiv principel per nos bainster daspö 150 ans.

texts en questa ediziun

Sara Hauschild (I nu douvran ad oters e plaschan a sai svess il meglder)Werner Carigiet (Grischun e Drogas)Werner Carigiet (Tgi è la pli bella da tut la terra?)Catrina Salis (A duas instituziùns agl combat ancùnter drogas) (PUNTS Profil cun Tonja Zindel)Elvira Pünchera (Christine Orban: Il collectur)Elvira Pünchera (Herbert Grönemeyer: "Alkohol" (traducziun))Guadench Dazzi (In’autra maniera per passentar las vacanzas)Isabelle Jaeger (Verer sur l’ur dal plat oura)David Carigiet (Toni Albrecht: In giuven cutgnist cun finamiras pli aultas)Toni Poltera (Hamburg – igl Amsterdam tudestg – ni: er sex è ena droga)

turnar a la survista